Avaliación inicial
Última actualización - 29/10/2025
29/10/2025
Correción de textos
19/10/2023
Correción de textos
04/04/2023
Engadido o documento 'Solicitude de informe policial'
Engadido o documento 'Solicitude de informe sanitario'
- Identificar os factores individuais, familiares e sociais que poden estar relacionados coa orixe e mantemento da situación de desprotección.
- Identificar os aspectos positivos do funcionamento do NNA, a familia e a súa contorna.
- Valorar, se non se fixo previamente, cales foron as consecuencias da situación de desprotección nas diferentes áreas de desenvolvemento do NNA.
- Determinar cales son as necesidades de apoio e tratamento do NNA e a súa familia.
- Valorar a disposición da familia para aceptar e colaborar na intervención.
- Establecer o prognóstico de capacitación parental.
A Avaliación ha de iniciarse nun prazo máximo de 15 días tras a recepción do caso e finalizar canto antes, non superando os tres meses salvo causa xustificada. En casos de “Valoración na intervención”, a Avaliación poderá prolongarse durante seis meses.
Para poder responder aos seus obxectivos, a Avaliación ha de basearse nunha recollida de información completa, actualizada e contrastada:
- Que sexa completa significa que se ha de dispoñer de información sobre o funcionamento pasado e actual da familia en relación a:
- Historia persoal do pai e nai ou persoas titoras ou gardadoras.
- Características de personalidade e funcionamento individual dos membros da familia.
- Relacións familiares. Funcionamento dos subsistemas familiares.
- Forma en que os pais, nais ou persoas titoras ou gardadoras exerceron as súas responsabilidades parentais no pasado e na actualidade. Momento de aparición dos problemas, circunstancias que rodearon ese momento.
- Relación coa familia extensa.
- Relación coa contorna, nivel de apoio social.
- Fontes de tensión que afectan á familia.
- Crenzas e valores culturais que poden estar relacionados coa situación de desprotección.
- Que estea actualizada significa que se incorporou información relativa á situación da familia no momento preciso da Avaliación.
- Que estea contrastada significa que hai fontes de incuestionable solvencia ou diferentes fontes independentes que corroboran a veracidade da información recollida.
Do mesmo xeito que en todo o proceso de intervención do SSE e tal como recolle a lexislación vixente, na Avaliación inicial atenderanse os dereitos de información, escoita e participación nos procedementos administrativos e xudiciais que lles afecten tanto dos pais, nais ou persoas titoras ou gardadoras como dos NNA.
En todos os casos, e particularmente cando se propoña unha medida de separación, é importante que a Avaliación inicial recolla non só información detallada da situación de desprotección, dos pais, nais ou persoas titoras ou gardadoras, ou da historia ou contorna familiar, senón tamén da situación do NNA. Nos casos de separación isto será moi importante para, entre outras cousas, orientar sobre o recurso de protección a aplicar, as características concretas que ha de posuír a familia ou centro de acollida, ou para axudar á familia de acollida e ao persoal do centro residencial a prever e responder de forma adecuada ás súas necesidades.
A avaliación completa da situación do NNA debería incluír a seguinte información:
| AVALIACIÓN INICIAL – SITUACIÓN DO NENO, NENA OU ADOLESCENTE |
|---|
| Situación xurídica |
| Aspectos físicos y estado de saúde Aspectos médicos:
|
| Área formativo-laboral Situación formativa (regrada ou non-regrada):
|
Características psicolóxicas, comportamentales, de personalidade e actitudes
|
Integración social
|
Tódos os informes que conclúan coa proposta dunha medida de separación do NNA da súa familia, incluirán, ademais do sinalado no apartado anterior, a seguinte información:
Información a incluír sempre que se realice unha proposta de separación do neno, nena ou adolescente da súa familia
- Percepción do NNA da súa historia persoal e familiar.
- Desexos, sentimentos, opinións, actitude ante a separación.
- Actitude e percepción do pai, nai ou persoas titoras ou gardadoras ante a separación.
- Existencia de familiares na contorna do NNA que poidan asumir o seu coidado durante o tempo que dure a separación.
- Recurso específico de protección que se propón (acollemento familiar -en familia extensa ou allea-, acollemento residencial, adopción).
- Necesidades do NNA e características especiais relevantes para a procura da familia/centro adecuado. Proposta do tipo e características da familia/centro.
- Condicións concretas para a aplicación do recurso de protección proposto (duración, localización xeográfica, contacto e réxime de visitas do NNA cos seus familiares, outros).
Con base na información recollida na Avaliación determinarase o prognóstico do caso, é dicir:
- As posibilidades de que as circunstancias familiares poidan cambiar sen a intervención dos SSE e permitan mellorar a situación do NNA.
- A evolución previsible na familia en caso de manterse as circunstancias familiares actuais.
- As posibilidades de lograr a capacitación parental (é dicir, as posibilidades de lograr que o pai, nai ou responsables legais sexan capaces de atender adecuadamente as necesidades do NNA e asegurar a súa seguridade e benestar) e definir os prazos de tempo que poden ser necesarios para iso.
Distínguense catro niveis para o prognóstico de capacitación parental ou de modificación das circunstancias familiares asociadas á desprotección:
- Prognóstico favorable – Hai elementos que fan considerar viable e realista conseguir a capacitación parental ou a modificación das circunstancias familiares asociadas á desprotección de forma completa ou suficiente nun prazo de tempo acorde aos intereses e necesidades do NNA.
- Prognóstico desfavorable - Hai elementos que fan considerar pouco viable ou difícil conseguir a capacitación parental ou a modificación das circunstancias familiares asociadas á desprotección de forma completa ou suficiente nun prazo de tempo acorde aos intereses e necesidades do NNA. Con todo, considérase necesario iniciar ou proseguir a intervención dirixida á capacitación.
- Prognóstico negativo – As intervencións ofrecidas ou levadas a cabo para a capacitación parental ou a modificación das circunstancias familiares asociadas á desprotección foron adecuadas, pero non conseguiron o seu obxectivo e non se prevé que poidan facelo nun prazo de tempo acorde aos intereses e necesidades do NNA.
- Prognóstico incerto – Non hai suficiente información ou elementos para estimar as posibilidades de lograr a capacitación parental ou a modificación das circunstancias familiares asociadas á desprotección.
Para a determinación do prognóstico de capacitación parental teranse en conta os seguintes criterios:
| Criterios para a orientación do prognóstico de capacitación parental |
|---|
|
- Grao en que a nai, pai ou persoas titoras ou gardadoras (a) mostran ter conciencia do dano que está a recibir o NNA como consecuencia da desprotección e dos problemas que padece, e (b) asumen a súa responsabilidade na desprotección e na resolución dos problemas que afectan ao NNA. A inexistencia de conciencia do problema na nai, pai ou persoas titoras ou gardadoras ou a súa negativa para asumir responsabilidade na súa resolución son características que, se non se modifican, indican un prognóstico desfavorable.
- Aínda que a nai, pai ou persoas titoras ou gardadoras sexan conscientes dos problemas que sofren e recoñezan a súa responsabilidade, iso non significa que sexan capaces ou desexen modificar dita situación. É preciso, como criterio imprescindible para determinar un prognóstico positivo, que mostren motivación e expresen o seu desexo para modificar o seu comportamento e a forma en que se relacionan cos seus fillos e fillas.
- Resposta da nai, pai ou persoas titoras ou gardadoras a intervencións anteriores dos Servizos Sociais ou outros servizos que lles foron propostas co obxectivo de mellorar a situación dos NNA. A ausencia real de colaboración e implicación con estas intervencións, é indicativa dun prognóstico desfavorable.
- As familias nas que a desprotección representa unha situación crónica, abarcando incluso varias xeracións, teñen un prognóstico máis difícil. Os casos non crónicos, onde a desprotección prodúcese como consecuencia dunha crise familiar, teñen mellor prognóstico.
- Canto máis severo é o grao de incapacitación persoal que presentan a nai, pai ou persoas titoras ou gardadoras, maiores dificultades hai para a súa rehabilitación. Algúns tipos de incapacitación, como as limitacións intelectuais severas, os trastornos psicopatolóxicos de prognóstico negativo, e os problemas de toxicomanías ou alcoholismo prolongados de evolución negativa, apuntan a un prognóstico desfavorable.
- Na medida que os problemas familiares causantes ou mantedores da desprotección son máis difíciles de modificar -sexa polas súas propias características ou por outras circunstancias-, o prognóstico para a capacitación parental tórnase máis desfavorable.
- As familias onde a violencia presenta unha intensidade elevada e prodúcese de maneira incontrolada, presentan dificultades importantes para a súa rehabilitación.
- Cando os adultos responsables da desprotección non mostran ningunha vinculación afectiva cara ao NNA ou cando a desprotección é reflexo ou consecuencia do seu rexeitamento cara ao NNA, pode establecerse un prognóstico desfavorable.
- A medida que o dano que recibe o NNA é máis grave, é dicir, a medida que a desprotección aumenta en intensidade, o prognóstico é máis desfavorable.
- Cando o NNA presenta problemas graves (en número e intensidade) de conduta antisocial ou delituosa (roubos, abuso de drogas, fugas etc.)/ etc.), o prognóstico para a rehabilitación familiar é máis desfavorable.
A Valoración en Intervención ten unha duración breve (seis meses máximo, prorrogable dous meses máis de maneira excepcional e xustificada) e o seu obxectivo céntrase en, simultaneamente á provisión de recursos de apoio e tratamento á familia, continuar solicitando información sobre a súa situación e funcionamento co obxectivo de clarificar a orientación a medio-longo prazo da intervención. Pódese aplicar cando:
- Non é posible establecer un prognóstico sobre as posibilidades de capacitación parental (prognóstico incerto) e requírese obter unha información concreta que sirva de base para unha toma de decisión definitiva a curto prazo sobre a situación do NNA. Precísase realizar unha valoración das competencias parentais e da capacidade do pai, nai ou persoas titoras ou gardadoras para implicarse e levar a cabo un proceso de capacitación parental nun prazo breve de tempo.
- A investigación non puido confirmar a desprotección, pero persisten as sospeitas de que poida existir desprotección de gravidade elevada ou moi elevada. Precísase verificar ou refutar as sospeitas.
A información da Avaliación inicial deberá quedar recollida no correspondente informe, que se incluirá no expediente do caso. Nas súas conclusións deberá dar resposta aos obxectivos da Avaliación inicial.
O informe terá a seguinte estrutura:
Informe de Avaliación inicial
- Composición e estrutura familiar, datos de identificación (nome e apelidos, DNI/NIE, data nacemento, sexo), xenograma.
- Historia do caso en Servizos Sociais: motivo da intervención, actuacións levadas a cabo e resultados.
- Situación socioeconómica familiar
- Situación do pai, nai ou persoas titoras ou gardadoras (aspectos positivos e dificultades):
- Historia persoal
- Saúde física
- Características psicolóxicas, comportamentais, de personalidade e actitudes
- Integración social
- Relación/é de parella
- Relación coa familia extensa
- Competencias e habilidades para o coidado e atención do NNA; relación co NNA
- Outra información relevante
- Situación do NNA (aspectos positivos e dificultades; describir a cada NNA de forma individual):
- Antecedentes relevantes
- Situación xurídica
- Aspectos físicos e estado de saúde
- Área formativo-laboral
- Características psicolóxicas, comportamentais, de personalidade e actitudes
- Integración social
- Relación con persoas significativas: pai, nai ou persoas titoras ou gardadoras, outros membros da familia, outras figuras de vinculación relevantes
- Outra información relevante
- Conclusións e valoración profesional
- Factores individuais, familiares e sociais relacionados coa orixe e mantemento da situación de desprotección
- Aspectos positivos do funcionamento do NNA, a familia e a súa contorna
- Consecuencias da situación de desprotección nas diferentes áreas de desenvolvemento do NNA
- Necesidades de apoio e tratamento do NNA e a súa familia
- Disposición da familia para aceptar e colaborar na intervención
- Prognóstico de capacitación parental
- Proposta
- Proposta de intervención
- Xustificación da consideración do interese superior do NNA
- En caso de propoñer a separación de s ou familia de orixe:
- Percepción do NNA da súa historia persoal e familiar.
- Desexos, sentimentos, opinións, actitude ante a separación.
- Actitude e percepción do pai, nai ou persoas titoras ou gardadoras ante a separación.
- Existencia de familiares na contorna do NNA que poidan asumir o seu coidado durante o tempo que dure a separación.
- Recurso específico de protección que se propón (acollemento familiar -en familia extensa ou allea-, acollemento residencial, adopción).
- Necesidades do NNA e características especiais relevantes para a procura da familia/centro adecuado. Proposta do tipo e características da familia/centro.
- Condicións concretas para a aplicación do recurso de protección proposto (duración, localización xeográfica, contacto e réxime de visitas do NNA cos seus familiares, outros).
Nesta fase resultan de utilidade os seguintes formularios: