Deseño do Plan Individualizado de Protección (PIP)
A planificación da intervención con cada NNA con expediente aberto de protección concrétase nun documento denominado Plan Individualizado de Protección (PIP), que, revisado e actualizado periodicamente, organizará racionalmente o proceso de toma de decisións que se segue para protexerlle ata a súa integración definitiva, e coordinará a actuación que se poida desenvolver co NNA e a súa familia desde distintas institucións e servizos. O PIP elaborarase tras a fase de Avaliación inicial e será compartido e acordado coas partes pertinentes (NNA, familia, outros profesionais intervenientes, etc.). Integrará as medidas legalmente establecidas de protección, cos criterios e as actuacións técnicas a levar a cabo tanto co propio NNA como coa súa familia e contorna, mantendo sempre o foco principal de atención no benestar e a satisfacción das necesidades básicas do NNA, cuxos intereses serán prioritarios sobre calquera outro.
O PIP estrutúrase nunha serie ordenada de puntos crave sobre os que procede adoptar decisións fundamentais para a protección e integración do NNA, facilitando a reflexión, a análise e a visión de conxunto e o apoio dunhas decisións noutras. Desta forma, o PIP posibilita:
- Establecer unha planificación individual para a acción protectora cara ao NNA, que conclúa coa súa integración estable ou definitiva.
- Garantir a participación de todas as persoas implicadas na protección do NNA dentro dun proceso que busque o acordo: o NNA, os proxenitores, titores ou gardadores, profesionais de servizos implicados -incluíndo Servizos Sociais Comunitarios, equipos técnicos de SSE, COPET e autoridades implicadas.
- Garantir a correcta aplicación da normativa vixente en materia de dereitos e protección á infancia e adolescencia.
Todos os NNA con expediente de protección -independentemente de se permanecen na súa familia de orixe ou procedeuse á súa separación temporal ou permanente- terán un PIP que será revisado periodicamente mentres dispoñan de expediente aberto.
A elaboración do PIP sustentarase nos seguintes criterios xerais:
- A primacía do interese superior do NNA, salvagárdaa dos seus dereitos e a satisfacción das súas necesidades básicas como obxectivo principal da actuación dos SSE.
- O respecto a todos os dereitos que asisten ao NNA e aos seus proxenitores, titores ou gardadores, incluíndo o seu dereito para ser informados, oídos e escoitados.
- Escoita ao NNA e aos seus proxenitores, titores e gardadores no deseño do PIP e a súa implicación na súa execución.
- O mantemento da unidade familiar como alternativa prioritaria e a integración do NNA nunha contorna familiar estable e seguro, preferentemente o de orixe, como fin último da intervención protectora.
- O recoñecemento da importancia da familia e os vínculos afectivos. A preservación e reforzo dos devanditos vínculos durante a intervención dos Servizos de Protección, independentemente de que o NNA fose ou non separado ou de se se prevé ou non o seu retorno, sempre e cando tales vínculos respondan o seu interese e benestar. A intervención dos Servizos de Protección debe lograr o equilibrio entre manter eses vínculos e protexer ao NNA.
- A preferencia das medidas consensuadas fronte as impostas, a familiares fronte as residenciais, e a estables fronte as temporais.
- A necesidade de levar a cabo unha valoración multidisciplinar e colexiada previa á toma de decisión, na que queden motivados os criterios utilizados, os elementos aplicados ao ponderar os criterios entre si e con outros intereses presentes e futuros, e as garantías procesuais respectadas.
- A necesidade de ter previsto un plan concorrente (concurrent planning) nos casos orientados a reunificación familiar ou con risco de fracaso, no que se traballe simultaneamente ao plan principal, por se este non puidese finalmente alcanzarse.
- A necesidade de garantir a decisión periódica das decisións adoptadas -tamén de forma multidisciplinar e colexiada- e, en calquera caso, cando o propio desenvolvemento do NNA ou cambios nas súas circunstancias fagan necesario revisalas.
- A complementariedade dos distintos niveis de protección (familia, rede de apoio informal, servizos comunitarios e Servizos Sociais Municipais, SSE, sistema xudicial).
- A necesidade de traballo multidisciplinar, multisectorial e en rede.
- A inclusión da perspectiva de xénero.
- O aproveitamento máximo dos recursos da contorna da familia, potenciando e apoiando os recursos da súa rede natural de apoio e promovendo o aproveitamento máximo dos recursos e servizos comunitarios normalizados.
O obxectivo primeiro e prioritario dos SSE será axudar e apoiar os proxenitores, titores ou gardadores do NNA a exercer de forma adecuada o rol parental de modo que poidan proporcionar aos seus fillos e fillas un coidado idóneo e preservar a unidade familiar. Esta tarefa de promoción e mellora do exercicio de rol parental ha de potenciarse desde os Servizos Sociais Comunitarios e os servizos de educación e apoio familiar dos mesmos conxuntamente cos SSE. A separación só poderá propoñerse cando se constate a imposibilidade de asegurar o benestar do NNA no domicilio familiar e verifíquese que non existe outra alternativa que evite a separación e garanta a súa integridade (física e psicolóxica) e seguridade. Neses casos, deberase considerar como alternativa prioritaria a inclusión do NNA na finalidade de Separación temporal e reunificación familiar.
A separación do NNA da súa familia de orixe só deberá propoñerse cando non sexa posible asegurar a integridade e satisfacción das súas necesidades básicas no domicilio familiar. En todos os casos, antes de declarar o desamparo ou asumir a garda dun NNA, deberase:
- Asegurar e xustificar documentalmente que non é posible optar por ningunha outra alternativaque evite a separación da súa familia e garanta a súa saúde e integridade básicas.
- Manter audiencia e xustificala documentalmente cos pais, nais ou persoas titoras ou gardadoras e cos NNAatendendo os seus dereitos de información, escoita e participaciónnos procedementos administrativos e xudiciais que lles afecten. En casos de urxencia nos que isto non sexa posible, a audiencia levará a cabo canto antes tras a adopción da medida.
Salvo excepcións, cando un neno ou nena menor de doce anos sexa separado temporal ou permanentemente da súa familia, a alternativa idónea é o seu acollemento noutra familia (en acollemento temporal se a separación é temporal, e en acollemento permanente ou garda co fin de adopción se a separación é permanente). En principio, case todos os NNA son susceptibles de ser acollidos en familia. As limitacións que existen proveñen fundamentalmente da falta de familias acolledoras nun momento concreto e para un caso específico.
Só cando o acollemento familiar non sexa posible ou non redunde no interese do NNA estará xustificado que non se propoña ou aplique e que o NNA oriéntese cara a un acollemento residencial.
Nos casos orientados a un acollemento familiar, sempre haberá de valorarse en primeiro lugar a opción do acollemento en familia extensa. Se esta opción responde o interese e necesidades do NNA, deberá ser preferente ao seu acollemento en familia allea. Cando se propoña unha medida de protección como a adopción ou o acollemento en familia allea, é necesario que quede suficientemente acreditada documentalmente a non existencia, desinterese ou non adecuación da familia extensa.
Só de maneira excepcional os nenos e nenas menores de doce anos deberán permanecer nun acollemento residencial. Esta indicación ha de seguirse de maneira especialmente rigorosa no caso dos nenos e nenas menores de seis anos e de maneira preceptiva para os menores de tres anos. O acollemento residencial de nenos e nenas desta idade está, salvo excepcións, contraindicado. As excepcións deberán estar debidamente xustificadas e serán valoradas de maneira detallada polo equipo responsable de adoptar estas decisións.
Cando un neno ou nena menor de seis anos sexa orientado a un acollemento residencial, a medida non debería ter unha duración superior a tres meses, tempo tras o cal deberá ser integrado nunha familia (a propia a ser posible ou outra familia, en caso contrario).
Artigo 21.3. Lei Orgánica 1/1996, do 15 de xaneiro, de Protección Xurídica do Menor:
Co fin de favorecer que a vida do menor se desenvolva nunha contorna familiar, prevalecerá a medida de acollemento familiar sobre a de acollemento residencial para calquera menor, especialmente para menores de seis anos. Non se acordará o acollemento residencial para menores de tres anos salvo en supostos de imposibilidade, debidamente acreditada, de adoptar nese momento a medida de acollemento familiar ou cando esta medida non conveña ao interese superior do menor. Esta limitación para acordar o acollemento residencial aplicarase tamén aos menores de seis anos no prazo máis breve posible. En todo caso, e con carácter xeral, o acollemento residencial destes menores non terá unha duración superior a tres meses.
Cando haxa nenos e nenas de catro a doce anos orientados a un acollemento residencial por considerarse a mellor alternativa para dar resposta ás súas necesidades, darase especial importancia á súa breve temporalidade, orientando o Plan Individualizado de Protección á procura dunha contorna familiar estable. Ascircunstancias que poden xustificar a elección do acollemento residencial nestes casos son:
- Que a convivencia con irmáns e irmás sexa considerada importante para o seu benestar e esta non poida manterse noutros programas.
- Que existan problemas de vinculación que dificulten a aparición de novas figuras de apego.
- Que haxa experiencias previas de separacións ou acollementos conflitivos.
- Que o NNA sufrise graves privacións e rexeitamentos previos.
- Que exista conflitividade con familia de orixe que dificulte o éxito dun proceso de integración nunha nova familia.
- Que se adopte unha medida de separación urxente que requira un contexto de avaliación e atención inmediata que non poida desenvolverse desde outro programa.
O acollemento residencial pode favorecer especialmente a intervención con algúns NNA, como son adolescentes que rexeitan o acollemento familiar ou con problemas de relación derivados de experiencias de privación anteriores e que dificultarían a adaptación inmediata a unha familia. Por outra banda, na etapa da adolescencia o papel educativo da convivencia en grupo resulta especialmente importante, así como a necesidade dunha preparación para a vida independente, aspectos que deben formar parte da esencia do traballo en centros residenciais.
Hai casos en que a medida residencial debe escollerse con particular coidado, buscando o recurso máis axustado ás especiais características do NNA. Entre eles atópanse casos nos que á situación de desprotección engádense:
- Graves problemas de emocionais e de conduta que provocan que os NNA póñanse a eles mesmos ou a outros NNA en grave perigo, o que levaría a considerar a súa estancia en recursos específicos para a abordaxe destes problemas.
- Graves trastornos de saúde mental que lles impiden beneficiarse da convivencia nun centro, necesitando dun recurso máis específico dentro da propia rede de atención en saúde mental (pública ou privada).
- Problemas de drogodependencia que requiren dun traballo de desintoxicación e/ou psicoterapéutico previo en recursos específicos.
- Grandes discapacidades unidas a situacións de desprotección cuxas necesidades han de ser atendidas en fogares específicos dentro da rede de protección.
- Graves danos emocionais ocasionados por experiencias de ruptura de acollemento familiar ou adopción que ocasionan problemas de vinculación.
- Graves condutas de violencia filio-parental que impiden, polo menos temporalmente, a convivencia no núcleo familiar.
O acollemento residencial pode ser tamén a medida idónea, polo menos no nivel de primeira acollida, como espazo de avaliación inicial para os NNA migrantes sen referentes familiares. En moitos casos, estes NNA serán posteriormente orientados a programas de acollemento residencial de preparación para a transición á vida adulta.
En grupos de irmáns ou irmás con idades ou perfís moi diferentes, aínda que o principio xeral é manter a súa convivencia na mesma contorna, deberase avaliar coidadosamente o supremo interese de cada un deles e o grao en que a medida pode satisfacer as súas as necesidades de todos eles. En todo caso evitaranse situacións en que un dos irmáns ou irmás non estea a recibir a atención que necesita polo feito de seguir convivindo co grupo.
Cando se constate que a reunificación familiar non é posible ou non é conveniente para o NNA, deberá buscarse para el ou ela unha contorna familiar alternativa e estable a través da adopción ou un acollemento permanente. Nunca se deberá incluír a un NNA na finalidade de Separación Permanente ou Definitiva sen antes constatar claramente ou tentalo, a través da provisión de servizos de apoio técnico e tratamento á familia de orixe, que os seus proxenitores, titores ou gardadores non van ser capaces de proporcionar unha atención adecuada ás súas necesidades ou que o prazo de tempo que poden necesitar para a súa capacitación ou rehabilitación non é compatible coas necesidades do NNA. A duración máxima para completar os procesos de reunificación familiar e para as medidas de separación temporal será de dous anos, tempo tras o cal os SSE deberán adoptar medidas de carácter permanente ou definitivo para o NNA, salvo que o seu interese superior aconselle a prórroga da medida temporal pola previsible e inmediata reintegración familiar. Con todo, non será necesario esperar o cumprimento dos dous anos se se constata que a reunificación non é posible.
Os prazos de tempo para as medidas temporais con nenos e nenas de pouca idade serán inferiores aos establecidos para NNA de idades superiores, nunca superando os doce meses para os nenos e nenas menores de tres anos.
Cando non se poida conseguir a integración estable do NNA en ningunha contorna familiar (por exemplo, por razóns de idade, patoloxía, problemas comportamentais específicos), a actuación dos SSE deberá dirixirse, ademais de cubrir as funcións parentais, a (a) preparar ao NNA para integrarse no mundo adulto ao alcanzar a maioría de idade, e, (b) se iso non é posible pola presenza de discapacidades graves e incapacitantes no NNA, buscarase a súa integración nunha contorna ou centro especializado (Finalidade “Transición á vida adulta”).
Prazos de tempo para a elaboración do PIP inicial
Con carácter xeral, o PIP deberá estar redactado e aprobado nun prazo de tempo máximo de dúas semanas tras a finalización da Avaliación inicial. En casos con necesidade de medida de protección urxente, elaborarase un “Plan preliminar de Protección” de forma inmediata.
Prazos de tempo para a revisión do PIP (Ver)
O PIP pretende responder catro preguntas básicas:
- Cales son os obxectivos finais que se pretenden conseguir co NNA e a súa familia?
- Que problemas deben resolverse para conseguilo?
- En que orde han de abordarse?
- Que recursos son necesarios?
O PIP materialízase nun documento que incluirá a seguinte información:
Plan Individualizado de Protección (PIP)
- Datos de identificación do NNA e a súa familia
- Antecedentes
- Finalidade protectora
- Prazo de tempo para a consecución da finalidade protectora
- Medidas de protección e recursos
- Áreas de intervención
- Servizos/programas especializados ou comunitarios a utilizar, destinatarios e duración estimada
- Plan concorrente
- Acordos e compromisos coa familia e o NNA
- Técnicos ou técnicas referentes
- Data revisión do PIP
Este modelo xeral de PIP deberá ser detallado e adaptado no seu contido concreto en función da medida de protección proposta. A continuación , descríbese a información básica a incluír en cada apartado:
- Nome e apelidos do NNA, DNI/NIE, data de nacemento, xénero
- Presenza de discapacidades (tipo, porcentaxe, grao) e dependencia (grao) e factores de vulnerabilidade (idade, xénero, valores culturais, identidade e orientación sexual…)
- Datos académicos: centro, curso, medidas de atención á diversidade
- Irmáns/as con expediente aberto de protección; aspectos/características compartidas
- Outras singularidades ou cautelas
- Composición familiar: nome e apelidos, parentesco co NNA, dirección, teléfono, email
- Outros familiares e persoas relevantes: nome e apelidos, relación co NNA, dirección, teléfono, email
- Data de apertura de expediente en SSE
- Motivo, tipoloxía/s de desprotección e gravidade segundo Valora-Galicia
- Medidas de protección adoptadas e recursos aplicados con anterioridade: tipo, datas inicio e fin
- Referentes actuais do NNA: Persoas que o acompañan ou de referencia, persoas responsables (en caso de acollemento familiar), educador/a-titor/a (en caso de acollemento residencial)
A Finalidade protectora do PIP alude ao obxectivo último da intervención dos SSE co NNA, distinguíndose nove Finalidades específicas agrupadas ao redor de catro Finalidades xerais (Preservación Familiar, Separación temporal e reunificación familiar, Separación permanente ou definitiva, Transición á vida adulta). Cada Finalidade ten implícitos os seus obxectivos xerais.
En consonancia co principio de actuación que establece a toma de decisión de medida estable para o NNA no prazo de tempo máis breve posible, a Finalidade protectora do PIP debería manterse estable ou experimentar escasas modificacións ao longo da intervención dos SSE. O cambio na Finalidade protectora deberá producirse unicamente cando se constatou a imposibilidade de conseguir o obxectivo último pretendido ou a non pertinencia do seu mantemento por resultar contrario ao interese do NNA.
Inserir a información da apartado Determinación da Finalidade protectora do PIP e poñelo en formato despregable.
Recollerase o prazo de tempo previsto para a consecución da Finalidade protectora do PIP, tendo en conta os prazos máximos definidos para cada unha delas, así como os establecidos para a toma de decisión de medida estable segundo idade (non máis de 24 meses para NNA maiores de tres anos, e 12 meses para nenos e nenas de menor idade).
- Medidas de protección e recursos propostos
- En caso de diferenza entre os recursos propostos e os considerados idóneos: explicación de recursos considerados idóneos e motivos para a súa non provisión
- En casos de separación do NNA da súa familia, condicións de aplicación: réxime de contactos e comunicacións do NNA cos seus familiares e outras persoas relevantes, incluíndo necesidade de supervisión
Ademais dos obxectivos xenerais implícitos en cada posible Finalidade protectora, no PIP definiranse as áreas de intervención co NNA, coa familia de orixe e coa contorna. Utilizarase para iso a listaxe elaborada para o efecto, que poderá ampliarse cando resulte necesario:
Áreas de intervención co NNA:
- Necesidades físicas:
- Saúde física e atención sanitaria
- Hábitos saudables (hixiénicos, alimentación, soño e descanso)
- Desenvolvemento de capacidades de autocoidado
- Exercicio físico e actividades ao aire libre
- Abordaxe de disfuncións no desenvolvemento físico ou psicomotor Necesidades cognitivas, educativas e formativas :
- Estimulación e experiencias de aprendizaxe
- Abordaxe de disfuncións no desenvolvemento cognitivo
- Orientación da conduta, normas e límites
- Motivación, hábitos, adaptación e rendemento escolar
- Competencias lingüísticas
- Itinerario formativo/laboral, inserción laboral Saúde mental, necesidades emocionais e sociais:
- Dificultades ou síntomas de malestar psicolóxico, trastornos de saúde mental
- Condutas de risco (p.ex., consumo de substancias tóxicas, uso de novas tecnoloxías, conduta sexual)
- Conduta disocial e valores prosociais
- Vínculo coa familia de orixe
- Disposición de figuras referentes estables na contorna do NNA
- Resignificación da historia de vida
- Competencias persoais: autoestima, empatía, autorregulación emocional, expresión emocional, solución de problemas e conflitos
- Autonomía e asunción de responsabilidades
- Habilidades sociais
- Integración social
- Lecer e tempo libre Necesidades afectivo-sexuais:
- Educación en igualdade de xénero
- Formación psicoafectiva e sexual
- Orientación psicosexual e identidade de xénero Áreas de intervención coa familia de orixe (proxenitores, titores ou gardadores):
- Vivenda
- Saúde física
- Benestar psicolóxico e saúde mental
- Adiccións
- Situación socioeconómica e laboral
- Patróns de coidado cara ao NNA e habilidades parentais
- Estilos e patróns de relación familiar
- Violencia doméstica
- Violencia xénero
- Rede de apoio social e institucional
- Relación coa contorna, integración social
- Regulación de medidas paterno-filiais Outras áreas de intervención
- Servizos ou programas especializados comunitarios a utilizar no caso, destinatarios e duración estimada: co NNA, coa familia de orixe, outros.
- En caso de diferenza entre os servizos ou programas propostos e os considerados idóneos: servizos ou programas considerados idóneos e motivos para a súa non provisión
O Plan concorrente definirase para os PIP orientados a reunificación familiar ou con risco de fracaso. Este Plan define e anticipa a actuación dos SSE no caso de que a Finalidade protectora non se logre. A definición dun Plan concorrente implica que os SSE han de ter planificada, simultaneamente ao traballo sobre o PIP, a alternativa para poñer en marcha en caso de fracaso, ao obxecto de evitar tempos de espera, incerteza e inseguridade aos NNA afectados. Supón, por exemplo, ter previsto un núcleo de convivencia alternativo estable para o NNA en casos de alto risco de fracaso dun proceso de reunificación familiar.
- Acordos e compromisos establecidos coas persoas proxenitoras, titoras ou gardadoras e, no seu caso, co NNA; anexaranse os documentos correspondentes se os houbese.
- Audiencias, en caso de producirse.
Identificación do equipo de intervención responsable de caso en SSE, especificando técnicos/as de referencia e de apoio
A elaboración do PIP recaerá nun técnico ou técnica designado como referente, aínda que tanto para a súa elaboración como para a posterior coordinación da súa execución e revisión, contará co apoio das restantes persoas do equipo técnico, que terán participación no seu contido. O ou o técnico referente será tamén a persoa responsable de realizar o seguimento da medida protectora que se determine no PIP, na forma prevista no mesmo. Así mesmo, corresponderalle a revisión do PIP e, no seu caso, a inclusión ou proposta das actualizacións ou modificacións necesarias para garantir o mellor e máis adecuado desenvolvemento da medida protectora, sempre atendendo o interese superior do NNA.
Na elaboración do PIP procurarase a participación dos pais e nais ou persoas que exercen a tutela ou garda do NNA En calquera caso, a súa opinión será oída e tida en conta e tratarase de acordar o seu contido. Tamén se comunicará e consultará co NNA se tivese suficiente madurez e, en todo caso, preceptivamente, a partir dos doce anos. Cando se prevexa a adopción de medida legal de protección que implique a separación do NNA da súa familia, previo á proposta e adopción da medida manterase e xustificará documentalmente audiencia cos pais e nais ou persoas titoras ou gardadoras e cos NNA atendendo os seus dereitos de información, escoita e participación nos procedementos administrativos e xudiciais que lle afecten. En casos de urxencia nos que isto non sexa posible, a audiencia levará a cabo canto antes tras a adopción da medida.
Se as decisións adoptadas polos SSE non puideron ser comentadas previamente cos proxenitores, titores ou gardadores e co NNA, hase de procurar, sempre que sexa posible, facelo nunha entrevista na que o técnico ou técnica referente poida explicarlles persoalmente e de modo claro e comprensible as causas que deron lugar á intervención do Servizo de Protección e os posibles efectos da decisión adoptada.
Deberanse facer todos os esforzos posibles para lograr a aceptación do PIP por parte dos proxenitores, titores ou gardadores e do NNA (de acordo á súa idade e capacidade), pois isto constitúe un factor de gran importancia para posibilitar o éxito da medida e evitar efectos negativos adicionais no NNA.
Sempre que sexa posible, procurarase asinar un acordo escrito cos proxenitores, titores e gardadores e o NNA (se é pertinente) cos seguintes contidos:
- Obxectivos xenerais a conseguir (segundo foron definidos no PIP).
- Recursos/servizos que se van a poñer en marcha. Tarefas a levar a cabo para alcanzar os devanditos obxectivos.
- Modo de avaliación da consecución dos obxectivos.
- Consecuencias da consecución e non consecución dos obxectivos.
- Prazo de tempo para a revisión do acordo.
Cando concorran razóns suficientemente xustificadas e sempre e cando resulte oportuno a fin de conseguir unha colaboración activa da familia de orixe no desenvolvemento da intervención que se estea realizando cos NNA, poderá remitirse á familia de orixe aquela información contida no PIP que se considere relevante e oportuna para os efectos anteriores.
Cando sexa precisa a súa intervención, os SSE buscarán a implicación e colaboración dos Servizos Sociais Comunitarios para a elaboración e posta en marcha do PIP. Hai que ter en conta, ademais, que en moitos casos as familias e os NNA foron beneficiarios de intervención previa dos Servizos Sociais Comunitarios e seguirán en contacto con eles tanto durante como despois da intervención do Servizo de Protección.
Como criterio xeral, os SSE ocuparanse da posta en marcha, dirección, apoio técnico, supervisión e coordinación dos recursos especializados de acollemento residencial, acollemento familiar e intervención familiar, e solicitarán aos Servizos Sociais Comunitarios que asuman estas funcións cos servizos da rede comunitaria. Por iso, é moi importante que, como paso inicial, o técnico ou técnica referente acorde cos Servizos Sociais Comunitarios cales van ser as súas respectivas funcións e responsabilidades e como se van a coordinar na posta en marcha do PIP. Os SSE buscarán sempre a máxima implicación dos Servizos Sociais Comunitarios.
Procurarase chegar a acordos con todos os servizos comunitarios e especializados implicados no PIP en relación, polo menos, a seis cuestións:
- Obxectivos a conseguir.
- Funcións a asumir.
- Procedemento de intervención.
- Prazos de tempo para a intervención.
- Procedemento e competencias para as tomas de decisión.
- Información a compartir e canles de comunicación a utilizar.
Para iso, é importante que cada servizo teña unha idea clara non só de cales son as súas funcións concretas, senón tamén unha visión de conxunto da intervención. Esta visión proporcionaraa o Plan Individualizado de Protección.
O PIP será remitido ás persoas responsables do seu desenvolvemento -incluíndo sempre aos Servizos Sociais Comunitarios- e ás que exerzan como gardadoras do NNA (director ou directora de centro acollemento residencial, persoa ou persoas acolledoras ou adoptantes), co fin de facilitar e garantir que poden exercer as súas funcións da forma máis adecuada, exceptuando do seu contido aquelas cuestións, datos ou información relacionadas co dereito á intimidade, persoal e familiar de terceiras persoas que poidan resultar afectadas, e á protección de datos de carácter persoal.
A intervención dos SSE ha de ter unha de nove finalidades específicas, que se agrupan ao redor de catro finalidades xerais:
Cada NNA con expediente aberto de protección ten que ter un PIP no que se defina a súa Finalidade protectora específica. As Finalidades aluden ao obxectivo último e principal da intervención dos SSE.
| FINALIDADE PROTECTORA DO PIP | |
|---|---|
PRESERVACIÓN FAMILIAR
| PRESERVACIÓN FAMILIAR: COMPETENCIA PARENTAL Dirixido a NNA cuxos proxenitores, titores ou gardadores teñen capacidade potencial de cambio e capacidades para exercer adecuadamente o rol parental. As dificultades que lles impiden ou dificultan exercer este rol son resolubles con servizos de apoio e eses servizos pódense proporcionar. Considérase que manter ao NNA na contorna familiar e evitar a súa separación é a alternativa idónea. Obxectivos xenerais:
En familias onde, unha vez desaparecida a desprotección de gravidade elevada ou moi elevada, persistan situacións de desprotección de gravidade moderada, risco leve ou vulnerabilidade á desprotección, a intervención de Preservación deberá ser continuada desde Servizos Sociais Comunitarios. Apoio á familia Atención de día Ver listaxe de programas dispoñibles PRESERVACIÓN FAMILIAR: ACOMPAÑAMENTO E COMPLEMENTO PARENTALDirixido a NNA e familias nas que se constata que os proxenitores, titores ou gardadores non teñen capacidade potencial de cambio nin van poder adquirir capacidades para exercer adecuadamente o rol parental de forma completa. As dificultades que lles impiden ou dificultan exercer algúns aspectos do devandito rol non son resolubles cos servizos de apoio dispoñibles. A pesar diso, valórase que manter ao NNA na contorna familiar é a alternativa idónea ou a única posible. Nos casos orientados a esta finalidade, a intervención directa e de apoio ao NNA ten un peso moi importante. Obxectivos xenerais:
Unha porcentaxe importante das familias que participen neste Programa necesitarán, unha vez que finalice, seguir sendo atendidas por programas menos intensivos de acompañamento/seguimento/control dependentes dos Servizos Sociais Comunitarios. Apoio á familia Atención de día Ver listaxe de programas dispoñibles |
| SEPARACIÓN TEMPORAL E REUNIFICACIÓN FAMILIAR | Dirixido a NNA que foron separados temporalmente (menos de dous anos) da súa familia como medida de protección e valórase que os seus proxenitores, titores ou gardadores teñen capacidade potencial de cambio e capacidades para exercer adecuadamente o rol parental. As dificultades que lles impiden ou dificultan exercer este rol son resolubles con servizos de apoio e eses servizos pódense proporcionar. Considérase que a reunificación familiar é a alternativa idónea para o NNA. Obxectivos xenerais:
En familias onde, unha vez producida a reunificación, persistan situacións de desprotección de gravidade moderada, risco leve ou vulnerabilidade á desprotección, a intervención deberá ser continuada desde Servizos Sociais Comunitarios con programas de preservación. Tutela, Garda (Garda Provisional, Garda Voluntaria, Garda Xudicial) Acollemento familiar temporal (en familia extensa ou allea, xeral ou especializado, urxente ou ordinario), Acollemento residencial (xeral, de primeira acollida ou específico), Permiso de convivencia Ver listaxe de programas dispoñibles |
SEPARACIÓN PERMANENTE Ou DEFINITIVA
| Dirixido a NNA cos que se procedeu a (1) a súa separación permanente (superior a dous anos) da súa familia de orixe, non existindo previsión de reunificación, ou (2) a súa separación definitiva, descartándose a reunificación. Obxectivos xenerais:
Tutela Separación permanente con contacto coa familia de orixe: Acollemento familiar permanente (en familia extensa ou allea, xeral ou especializado, permanente/permanente con facultades inherentes á tutela). De forma excepcional ou transitoria, acollemento residencial (xeral ou especializado) Separación permanente sen contacto coa familia de orixe: Acollemento familiar permanente (en familia extensa ou allea, xeral ou especializado, permanente/permanente con facultades inherentes á tutela). De forma excepcional ou transitoria, acollemento residencial (xeral ou especializado) Separación definitiva con contacto coa familia de orixe: Adopción aberta (Garda co fin de adopción) Separación definitiva sen contacto coa familia de orixe: Adopción (Garda co fin de adopción) Ver listaxe de programas dispoñibles |
TRANSICIÓN Á VIDA ADULTA
| Dirixido a mozos e mozas a partir de 16 anos con medida de separación permanente que non puideron nin van poder integrarse nunha familia alternativa e non van contado co apoio da súa familia de orixe no momento de alcanzar a maioría de idade ou este apoio vai ser moi limitado. TRANSICIÓN Á VIDA ADULTA: PREPARACIÓN PARA A VIDA INDEPENDENTE E EMANCIPACIÓNObxectivos xenerais:
Tutela, Garda (Garda Provisional, Garda Xudicial, Garda Voluntaria) Acollemento familiar permanente (en familia extensa ou allea), Acollemento residencial Ver listaxe de programas dispoñibles TRANSICIÓN Á VIDA ADULTA: INTEGRACIÓN ESTABLE EN CONTORNA RESIDENCIAL ESPECÍFICA PARA PERSOAS CON GRAVE DISCAPACIDADEDirixido a mozos e mozas a partir de 16 anos con medida de separación permanente e graves discapacidades que non puideron nin van poder integrarse nunha familia alternativa e non van contado co apoio da súa familia de orixe no momento de alcanzar a maioría de idade ou este apoio vai ser moi limitado. Obxectivos xenerais:
Tutela, Garda Outras medidas: Curatela Acollemento familiar especializado, Acollemento residencial específico Ver listaxe de programas dispoñibles |
Nesta fase resultan de utilidade os seguintes formularios: