• O acollemento é o modo de exercicio da garda como medida de protección, consistente:
  • na integración da persoa menor de idade nunha familia, na súa modalidade de familiar, ou
  • no seu aloxamento e atención nun centro, na modalidade de residencial
    (artigos 68.1 LGF, 14 LDCG e 172.ter CC).
• E co obxecto de facilitar a integración da persoa menor de idade nunha unidade familiar poderase compatibilizar a utilización do acollemento residencial e o familiar (artigo 69.g D).
• A súa regulación nas diferentes normas de aplicación pode sintetizarse da seguinte maneira:

  LOPXM	CONTIDO
  20	acollemento familiar
  20 bis	dereitos e deberes dos acolledores e das acolledoras familiares
  20 ter a 20 quinquies	acollemento transfronteirizo
  21	acollemento residencial
  21 bis	dereitos das persoas menores de idade acollidas
  22	deber de información da entidade pública a proxenitora/s, titor/a/es/as ou gardador/a/es/as
  22 bis	programas de preparación para a vida independente
  22 ter	sistema de información sobre protección á infancia e á adolescencia
  22 quáter	tratamento de datos de carácter persoal
  22 quinquies	impacto das normas na infancia e na adolescencia
  24	adopcion: remisión á lexislación civil
  CC	CONTIDO
  172 ter	acollemento familiar
  173 bis	acollemento familiar de urxencia Acollemento familiar temporal acollemento familiar permanente
  176 bis	garda con fins de adopción
  LDCG	CONTIDO
  14 y ss	acollemento
  17	acollemento simple acollemento permanente acollemento preadoptivo
  18	acollemento simple
  19	acollemento permanente
  20	acollemento preadoptivo
  LFam	CONTIDO
  68	acollemento
  LOPIVI	CONTIDO
  DA 9ª	Disposición adicional novena. Seguridad Social das persoas acolledoras especializadas de dedicación exclusiva.
  DA 20ª	Disposición final vixésima. Especialización dos órganos xudiciais, da fiscalía e dos equipos técnicos que presten asistencia especializada aos xulgados e tribunais.
  DA 21ª	Disposición final vixésima segunda. Adaptación normativa.

O acollemento familiar pode ser (artigo 20.1 LOPXM):

(artigo 173.bis.1 CC):

• na familia extensa da persoa menor de idade
• en familia allea á persoa menor de idade, ou
• en familia allea á persoa menor de idade, especializada

(artigo 173.bis.1 CC):

• De urxencia, principalmente para menores de seis anos, entrementres se decide a medida de protección familiar que corresponda
• Temporal (ou simple, na denominación que aínda lle dán o artigo 17 LDCG, 70.2 LFaM e 50.3, 53.2 e 56.2 D, ver D.A. Segunda e D.A. Sexta da Lei 26/2015, do 28 de xullo, de modificación do sistema de protección á infancia e á adolescencia), que terá carácter transitorio, ben porque da situación se prevea a reintegración da persoa menor de idade na súa propia familia, ou ben entrementres se adopte unha medida de protección que revista un carácter máis estable (así o di tamén o artigo 18 LDCG) como o acollemento familiar permanente ou a adopción.
• Permanente, que se constituirá ben ao rematar o prazo de dous anos de acollemento temporal por non ser posible a reintegración familiar, ou ben directamente en casos de persoas menores de idade con necesidades especiais ou cando as súas circunstancias e as da súa familia así o aconsellen e, de acordo co artigo 19.1 LDCG, só procederá respecto de persoas menores de idade declaradas en desamparo
• Permantente con facultades de tutela, que supón que a Entidade Pública poderá solicitar do xulgado que atribua ás persoas acolledoras permanentes aquelas facultades da tutela que faciliten o desempeño das súas responsabilidades (ver tamén artigo 19.2 LDCG).
• A Circular Acollemento Familiar 1/2023, de Instrucciones para unificar y homogeneizar criterios en los acogimientos familiares en familia extensa y ajena, refírese a acollementos de convivencia plena, de fin de semana e/ou vacacións ou de día/noite, considerando o tipo de convivencia. É unha cualificación técnica interna, non unha cualificación legal, no senso de que esas denominacións e clasificacións non están recollidas nunha norma con rango de lei ou regulamento ou decreto ou orde, pero responde ás denominadas delegacións de garda (á cal se fai referencia en 1. Introducción) previstas no artigo 172.ter.3 CC1

Pode haber especificidades que afectarían fundamentalmente ao contido ou aos criterios e requisitos ou ás pautas de actuación, e non á denominación legal nin á regulación legal:

• Especializado: desenvóvese nunha familia na que algunha/s das persoas que integran a unidade familiar dispón/dispoñen de cualificación, experiencia ou formación específica para desempeñar esta función respecto de persoas menores de idade con necesidades ou circunstancias especiais, podendo percibir xa que logo unha compensación (artigo 20.1 LOPXM). A Circular Acollemento Familiar 1/2022, de 9 de febreiro de 2022, refírese a acollementos ordinarios ou especiais, e correlaciónaos coa compensación económica e coas características das persoas menores de idade. É unha cualificación técnica interna, non unha cualificación legal, no senso de que esas denominacións e clasificacións non están recollidas nunha norma con rango de lei ou regulamento ou decreto ou orde.
• Remunerado: no suposto anterior, ou cando existan circunstancias que aconsellen facilitarlle este apoio á/s persoa/s acolledoras polo mantemento da persoa menor de idade (artigo 52 D).
• Especializado de dedicación exclusiva: cando así se determine pola Entidade Pública por razón das necesidades e circunstancias especiais da persoa menor de idade en situación de ser acollida, percibindo a/s acolledoras unha compensación en atención á devandita dedicación (artigo 20.1 LOPXM).
• Transfronteirizo: cando a persoa menor de idade non está en España e se pretende o seu desprazamento a España, ou viceversa, se pretende o acollemento transfronteirizo de personas menores de idad dende España a outro Estado, supostos nos cales se aplicarán unhas normas específicas (artigos 20.ter, 20.quater e 20.quinquies LOPXM).
• En situacións de violencia de xénero ou doméstica: cando a persoa menor de idade se atope baixo a PP, tutela, garda ou acollemento dunha vítima de violencia de xénero ou doméstica, as actuacións dos poderes públicos estarán encamiñadas a garantir o apoio necesario para procurar a permanencia das persoas menores de idade, con independencia da súa idade, con aquela, así como a súa protección, atención especializada e recuperación (artigo 12.3 LOPXM).
• Discapacidade: para o caso dunha persoa menor de idade con discapacidade, deberá continuar cos apoios especializados que viñese recibindo ou adoptar outros máis adecuados ás súas necesidades (artigos 172.bis e 173 CC e artigos 19.bis.1 e 20.bis.2.a LOPXM), que deberán constar na resolución de formalización do acollemento familiar (artigo 20.3.f LOPXM).
• Por responsabilidade penal: a Lei Orgánica 5/2000, de 12 de xaneiro, reguladora da responsabilidade penal dos menores contén como unha das medidsa que o xulgado pode impoñer a de "Convivencia con outra persoa, familia ou grupo educativo". A persoa sometida a esta medida debe convivir, durante o período de tempo establecido polo xulgado, con outra persoa, cunha familia distinta á súa ou cun grupo educativo, adecuadamente seleccionados para orientar a aquela no seu proceso de socialización (artigo 7.1.j da lei citada), rexíndose entón por esa normativa específica.
• O denominado acollemento familiar preadoptivo previsto polos artigos 17 e 20 LDCG, 70.2 e 78.2 LFam e 50.3, 80.2 e 84 e ss. D, mantén esa denominación neses artigos e nalgunhas outras referencias normativas, pero debe sempre entenderse substituída esa denominación para todos os casos pola de garda con fins de adopción (artigo 176.bis CC en relación coas D.A. Segunda e D.A. Sexta da Lei 26/2015, do 28 de xullo, de modificación do sistema de protección á infancia e á adolescencia, ver apartado 3.8 desta guía).
• Calqueroutra cualificación dun acollemento, como por exemplo os denominados de especial vinculación vistos nalgúns contratos de acollemento familiar carecen de calquera tipo de regulación legal específica e, en definitiva, deben aplicar as normas xerais dos acollementos.

ATENCIÓN: Acollementos "de feito". Teña ou non a Entidade Pública a tutela ou a garda da persoa menor de idade, a constitución do acollemento require sempre o consentimento da entidade pública competente (artigo 14.3 LDCG). Por este motivo, e por respecto aos dereitos das persoas menores de idade, non é posible un acollemento privado, sexa ante notario ou en documento privado. É dicir, non son posibles legalmente os acollementos "de feito" e, de producírense, deberán tratarse como unha garda de feito (apartado 3.9 desta guía).

As Entidades Públicas e os servizos e centros onde se atopen as persoas menores de idade deberán actuar conforme os principios reitores desta lei, con pleno respecto aos dereitos da persoa menor de idade e:

• Coas obrigas básicas previstas no artigo 21.1 LOPXM.
• Coa obriga específica de ser contornas seguras e aplicación dos protocolos de actuación que estableza a Entidade Pública coas actuacións que deben seguirse para a prevención, detección precoz e intervención fronte ás posibles situacións de violencia comprendidas no ámbito de aplicación da LOPIVI, para o cal estas Administracións deberán aprobar estándares e indicadores que permitan avaliar a eficacia destes protocolos no seu ámbito de aplicación (artigo 53.1 LOPIVI).
• Con habilitación, inscrición, inspección e supervision da Entidade Pública (semestral e cando así o esixan as circunstancias) aos centros e servizos (artigo 21.2 e 4 LOPXM).
• Baixo a vixiancia do Minsterio Fiscal, analizando, entre outros, os Proxectos Educativos Individualizados, o Proxecto Educativo do Centro e o Regulamento Interno (artigo 21.5 LOPXM e 55 LOPIVI).

• Para todos os casos a duración -e tamén se é na propia familia extensa da persoa menor de idade ou se é en familia allea- debe estar fixada atendendo para todo caso ao interese superior da persoa menor de idade (artigo 20.1 LOPXM): para tal efecto, a Circular Acollemento Familiar 1/2022, de 9 de febreiro de 2022 recolle no seu punto 4 criterios de aplicación para fixar a duración.
• Para todos os casos, calquera medida de protección non permanente que se adopte respecto de persoas menores de tres anos revisarase cada tres meses, e respecto de maiores desa idade revisarase cada seis meses, e nos acollementos permanentes a revisión terá lugar o primeiro ano cada seis meses e, a partir do segundo ano, cada doce meses (artigo 12.6 LOPXM).

ATENCIÓN: Acollementos por máis de 2 anos". "A Entidade Pública remitirá ao Ministerio Fiscal informe xustificativo da situación dun determinado menor cando este se atopou en acollemento residencial ou acollemento familiar temporal durante un período superior a dous anos, debendo xustificar a Entidade Pública as causas polas que non se adoptou unha medida protectora de carácter máis estable nese intervalo" (artigo 12.7 LOPXM).